Zawoja Markowa - "Skansen Kutury Materialnej"


Beskid Żywiecki - Pasmo Babiogórskie


Skansen Zawoja Skansen Kultury Materialnej im. Józefa Żaka znajduje się w najdłuższej i największej wsi w Polsce - miejscowości Zawoja, na samym jej krańcu, a dokładniej jeszcze 200 metrów powyżej ostatniego przystanku PKS w Zawoi Markowej. Na dolnym skraju Markowej Roli, osady zwanej też Markowymi Rówienkami. Roztacza się stąd piękny widok na bliskie szczyty Babiej Góry (1725 m. n.p.m.) i Małej Babiej Góry (1517 m. n.p.m.), które niepodzielnie górują ponad chatami skansenu. Położony jest przy samej granicy Babiogórskiego Parku Narodowego, co niewątpliwie znacząco dodaje uroku tej lokalizacji oraz stwarza możliwości odbycia wielu interesujących wycieczek.

     Skansen czynny jest cały rok jednak nocleg, na jego terenie, możliwy jest tylko w miesiącach od marca do października. Miejsca noclegowe urządzone są w jednej z chat, w dwóch izbach wyposażonych w łożka z materacami. Turyści mają swobodny dostęp do kuchni z piecem zaopatrzonej w garnki, sztućce itp. oraz obszernej świetlicy. W chacie jest bieżaca woda - jednak brak łazienki. Jest również doprowadzony prąd, oświetlenie zapewniaja żarowki a szybkie gotowanie wody - czajnik elektryczny. Toaletę znajdziemy na zewnatrz. Latem możliwe jest również rozbicie namiotu w obrębie skansenu.

     Chata może pomieścić kilkanaście osób na łóżkach ale jeszcze kilka zmieści się na Skansen Zawoja materacach lub karimatach w świetlicy i w kuchni. Warunki w skansenie są bardzo podobne do warunków panujących w typowej chatce studenckiej, dlatego też szanujący się turysta powinien mieć ze sobą śpiwór, jakieś obuwie zamienne, własny kubek i prowiant. U gospodarza można zakupić herbatę, kawę i inne napoje gdyż skansen prowadzi także niewielki sklepik dla zwiedzających. Skansenem opiekuje się Oddziału PTTK "Ziemi Babiogórskiej" w Suchej Beskidzkiej, zaś na codzień gospodarzem skanenu jest Tomek Winiczewski, do którego właśnie należy kierować wszelkie rezerwacje i zapytania odnośnie noclegów.

      Organizowanie Skansenu, Oddział PTTK "Ziemi Babiogórskiej", rozpoczął od zakupu gruntu na Markowych Rówienkach w lipcu 1973 roku wraz ze znajdującym się na nim drewnianą, historyczną chałupą Skansen Zawoja Franciszka Kudzi wybudowaną na przełomie XIX/XX w. W jej pomieszczeniach urządzono z czasem Muzeum Turystyki Górskiej i Stację Badawczą PTTK. W 1986 roku zakupiono i przeniesiono na teren Skansenu kolejny obiekt: dom Stefana Gancarczyka z 1910r. Obiekt ten został przeniesiony na teren skansenu z sąsiedniej parceli. Obecnie pełni rolę użytkową. We wnętrzu domu urządzono kuchnię, świetlicę i dwie sypialnie z dziesięcioma łóżkami - to właśnie opisywana przeze mnie wyżej chatka, w której udzielane są noclegi. Najstarszym, najciekawszym a także najcenniejszym budynkiem skansenu jest chałupa Franciszka Stopniaka wykupiona w 1987 roku i przeniesiona tu z przysiółka Zawoja Budzonie. Na terenie skansenu znajdziemy ponadto ciekawą kuźnię z typowym wyposażeniem z początku XX stulecia, wolnostojącą piwniczkę nakrytą spichlerzem a w centralnej części terenu malowniczą kapliczkę z kamienną figurą Matki Bożej.

     Do Skansenu w Zawoi dotrzemy bez problemu z ostatnigo przystanku PKS w Zawoi Markowej w kilka minut wybierajac drogę w prawo pod górę. Do przystanku tego docierają autobusy PKS z Makowa Podhalańskiego i Suchej Beskidzkiej oraz liczne busy prywatne, niektóre z nich kursują nawet z Krakowa. Nieco więcej kursów dociera do Zawoi Widły skąd dojście do skansenu zajmie to około 40 minut.

     Nikomu chyba nie trzeba zachwalać walorów turystycznych wsi Zawoi? Ale dla porządku przypomnę, że leży ona u stóp Królowej Beskidów - Babiej Góry, od północnego zachodu otoczona jest pasmem Jałowieckim zaś od południowego wschodu Pasmem Polic. Nocując w Skansenie im. Józefa Żaka możemy, więc wybrać jeden z licznych wariantów wycieczek na Babią Górę lub korzystając z niebieskiego szalku, który przebiega tuż pod płotem skansenu, dojść do zawoi Czatoży a stamtąd na Halę Kamińskiego i dalej w Pasmo Jałowieckie lub przez przełęcz Jałowiecką i Mędralową powędrować w kierunku Pilska. W pasmo Polic możemy się dostać wybierając się tym samym szlakiem w przeciwną stronę, w kierunku Zawoi Policznego a stamtąd na Mosorny Groń. Również w samej Zawoi warto odwiedzić kilka najważniejszych atrakcji turystycznych, jak Dzwonnicę Loretańską w Zawoi Czatoży, Stary Koscół w Zawoi Centrum i stary budynek poczty, Wodospad na Mosornym Potoku. Jeden przystanek wcześniej, zaledwie kilaset metrów drogą poniżej Skansenu znajduje się Muzeum Babiogorskiego Parku Narodowego.

     Chcąc udać się stąd w dalszą wędrówkę za kolejny cel możemy obrac położoną na północ, za pasmem Jałowieckim Chatkę na Adamach. Udając się dokładnie na zachód trafimy do "Chałupy Elektryków" na Lasku. W kierunku wschodnim nie mamy zasadniczo żadnego wyboru poza schroniskiem PTTK na Hali Krupowej, natomiast na leżącej na południu, za pasmem Babiej Góry, Orawie możemy liczyć jedynie na liczne kwatery prywatne. Latem te możliwości rozszerzają nieco Studenckie Bazy Namiotowe szczególnie katowicka na przełeczy Głuchaczki oraz warszawska w Podwilku na Orawie.

Skansen Zawoja

Namiary:

Skansen im. Józefa Żaka w Zawoi
Tomasz Winczewski
TEL. +48 607 250 980
e-mail: skansenzawoja@vp.pl
URL: http://skansenzawoja.republika.pl/